خزمەتگوزاریەکانمان
لێدانی دەرزی پی ئار پی ئەژنۆ
ئازاری ئەژنۆ دەتوانێت لە نارەحەتییەکی سووکەوە دەست پێبکات دوای رۆیشتن تا ئازارێکی لاوازکەر کە هەموو هەنگاوێک قورس دەکات. ئەم حالەتە کاریگەری لەسەر ملیۆنان کەس لە جیهاندا هەیە و زۆرجار بە مانای مالئاواییکردنە لە چالاکییە دلخوازەکان. لە ڕابردوودا بژاردەکانی چارەسەرکردن سنووردار بوون: پشوودان، دەرمانی ئازارشکێن، فیزیۆتێراپی و لە کۆتاییدا، نەشتەرگەری گۆرینی جومگەکان. بەلام ئەمرۆ بوارێکی نوێ بە ناوی پزیشکی بنیاتنەرەوە بژاردەی
سەرنجراکێش پێشکەش دەکات. یەکێک لە دیارترین ئەم رێکارانە لێدانی دەرزی پلازمای دەوڵەمەند بە پلاکتەکان یان پی ئرا پی یە. پی ئار پی دەرمانێکی دەرەکی یان ماددەیەکی کیمیایی نییە؛ بەلکوو چارەسەرێکە کە راستەوخۆ لە خوێنی خودی نەخۆش وەردەگیرێت بۆ چالاککردنی پرۆسەی چاکبوونەوەی سروشتی لەش.
پی ئار پی چییە؟
بۆ تێگەیشتن لە پی ئار پی پێویستە سەیری پێکهاتەکانی خوێنەکەت بکەیت. خوێنی ئێمە بە شێوەیەکی سەرەکی لە شلەیەک پێکهاتووە کە پێی دەوترێت پلازما و سێ جۆر خانەی سەرەکی: خڕۆکە سوورەکانی خوێن، خڕۆکە سپییەکانی خوێن و پلاکتەکان. ئێمە پلاکتەکان زیاتر وەک فاکتەری مەین دوای بڕین دەناسین. بەڵام ئەرکی سەرەکییان زۆر ئاڵۆزترە. لە ڕاستیدا پلاکتەکان هێزی فریاگوزاری سەرەتایی جەستەن لە شوێنی برینداربوو. کاتێک پلاکتەکان لە شوێنی برینداربوو چالاک دەبن، سەدان پرۆتینی تایبەتمەند دەردەکەن کە پێیان دەوترێت هۆکاری گەشەکردن. فاکتەرەکان وەکو سیگناڵی بایۆلۆژی کاردەکەن و فەرمانی خۆچاککردنەوە بە جەستە دەدەن. ئەوان خانە بنەڕەتییەکان بۆ شوێنەکە وەرئەگرن، یارمەتی دروستکردنی خوێنبەرە نوێیەکان دەدەن و ئیلتیهابی زیانبەخش کۆنتڕۆڵ دەکەن. پی ئار پی، دەرهاویشتەیەکی چڕی هەمان ئەم پلاکتانە و هۆکارەکانی گەشەی چاکبوونەوەیە.
پرۆسەی پی ئار پی ئەژنۆ
هەنگاو بە هەنگاو ڕەنگە پرۆسەی لێدانی دەرزی ئەژنۆ ئاڵۆز دیار بێت، بەڵام بە کردەوە زۆر سادە و سەرپێیە و بەزۆری کەمتر لە کاتژمێرێک دەخایەنێت.
وەرگرتنی خوێن
پزیشک بڕێکی کەم خوێن وەردەگرێت، هاوشێوەی پشکنینی ڕۆتینی خوێن، لەدەمارێک لە قۆڵتدا وەتدەگیرێت. ئەم خوێنە لەناو کیتی تەعقیم کۆدەکرێتەوە.
سەنتەرفۆج
کیتی خوێنەکە لەناو سەنتەرفۆجێکدا دادەنرێت. ئامێرەکە بە خێرایی زۆر بەرز دەخولێتەوە و پێکهاتەکانی خوێن بە پێی کێشیان جیا دەکاتەوە. خڕۆکە سوورە قورسەکانی خوێن لە خوارەوە جێگیر دەبن. پلازمای سوک لە سەرەوە دادەنرێت و چینێکی تەنک بەڵام زۆر دەوڵەمەند بە پلاکتەکان (پی ئار پی) لە ناوەڕاستیدا دروست دەبێت. ئەمەش زێڕی شلەی چارەسەرە.
دوای ئامادەکردن و تەعقیمکردنی جومگەی ئەژنۆ
پزیشک ئەم گیراوە چڕکراوە ڕاستەوخۆ دەداتە ناو جومگەی ئەژنۆی زیانلێکەوتوو. بۆ دڵنیابوون لە زۆرترین وردبینی، زۆرێک لە پسپۆڕان لە ژێر ڕێنمایی سۆنەردا دەرزییەکە ئەنجام دەدەن. ئەمەش دڵنیای دەدات لەوەی کە پی ئار پی بە تەواوی دەگاتە ئەو ناوچەیەی کە زۆرترین پێویستی بە چاککردنەوە هەیە.
چ کەسانێک پێویستان بە پی ئار پی دەبێت؟
ئەمە خاڵێکی زۆر گرنگە کە پی ئار پی چارەسەرێکی ئەفسوناوی بۆ هەموو کێشەکانی ئەژنۆ نییە. سەرکەوتنی چارەسەر زۆر بەندە بە هەڵبژاردنی دروستی نەخۆشەکەوە.
بەربژێری نموونەیی:
سەرەکیترین بەکارهێنانی پی ئار پی لە چارەسەرکردنی ئارتروزی سوک و مامناوەندی ئەژنۆیە. لەم قۆناغەدا ئیسقانەکە زیانی پێدەگات بەڵام هێشتا بە تەواوی لەناو نەچووە. پی ئار پی دەتوانێت ئیلتیهاب کەم بکاتەوە و یارمەتی چاککردنەوەی پێکهاتەکان
بدات. بەکارهێنانەکانی تر:
هەروەها ئەم ڕێگایە زۆر کاریگەرە بۆ برینەکانی درێژخایەنی ڕیشاڵ و بەستەرەکان. وەک ئەژنۆی ڕاکەر (ئیلتیهابی ڕیشاڵەی هێلکە) یان پەستانی بچووکی بەستەری خاچدار پێشەوە (ACL) یان بەستەری لایەنی (MCL) کە وەڵامی چارەسەرە ئاساییەکانیان نەداوەتەوە.
چ کەسانێک نابێت بەکاری بهێنن؟
لە حاڵەتەکانی ئارتروزی زۆر تونددا کە پێی دەوترێت وەرینی ئێسک لەسەر ئێسک، ئیسقانەکان بە تەواوی لەناو دەچن و پێناچێت پی ئار پی کاریگەرییەکی زۆری هەبێت. بە هەمان شێوە ئەو کەسانەی کە ئیلتیهابی چالاک، تێکچوونی پلاکتەکان، یان شێرپەنجەیان هەیە، کاندیدی باش نین.
PRP vs. چارەسەرەکانی تری ئەژنۆ
بەراوردکردنی پی ئار پی لەگەڵ چارەسەرەکانی تری ئەژنۆ زۆرجار نەخۆشەکان دەپرسن کە چۆن پی ئار پی جیاوازە لە دەرزی کۆرتیزۆن یان جەلی.
پی ئار پی لەبەرامبەر کۆرتیزۆن
دەرزی کۆرتیزۆل (کۆرتیزۆن) دژە ئیلتیهابێکی بەهێزە. کۆرتیزۆن دەتوانێت بە خێرایی و بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش ئازاری ئەژنۆ و ئاوسانی ئەژنۆ کەم بکاتەوە. بەڵام شمشێرێکی دوودەمە. کۆرتیزۆن هیچ زیانێک چاک ناکاتەوە؛ تەنها نیشانەکان سەرکوت دەکات. لەوەش خراپتر، دووبارەبوونەوەی دەرزی کۆرتیزۆن لە ماوەی درێژخایەندا دەتوانێت ڕیشاڵەکان
لاواز بکات و تەنانەت تێکچوونی ئیسقانەکان خێراتر بکات. لە بەرامبەردا ڕەنگە پی ئار پی لە کورتخایەندا ئازار کەم نەکاتەوە، بەڵام ئامانجی دووبارە دروستکردنەوە و چاککردنەوەی شانەکانە بە قووڵی.
پی ئار پی لەبەرامبەر لێدانی دەرزی جەلی(هیالۆرۆنیک ئەسید)
لێدانی دەرزی جەلی، وەک چەورکردنی هێنجی ووشکبوو وایە. ئەم جەلییە(هیالۆرۆنیک ئەسید)ماددەیەکی خلیسکێنە کە بەشێوەیەکی کاتی خۆلێدانی ناو جومگە کەم دەکاتەوە و ئازاری وەرینی ئێسک هێور دەکاتەوە. دووبارە ، ئەمە چارەسەرێکی
نیشانەییە.پی ئار پی هەول دەدات خودی روی جومگە لەڕێگەی فاکتەرەکانی گەشە چاکبکاتەوە نەک تەنها رێخۆشیان بکات.
پی ئار پی لەبەرامبەر نەشتەرگەری
نەشتەرگەری گۆڕینی ئەژنۆ چارەسەرێکی زۆر باشە بۆ ئارتروز لە قۆناغی کۆتایی و لاوازکەر. بەڵام نەشتەرگەرییەکی گەورەیە و ماوەی چاکبوونەوەی درێژخایەنی هەیە. پی ئار پی بژاردەیەکی چارەسەری بە کەمترین هێرشبەرییە. بۆ ئەو نەخۆشانە دروستکراوە کە ئازارەکانیان بە چارەسەرە سەرەتاییەکان کۆنتڕۆڵ ناکرێت، بەڵام هێشتا ئامادە نین بۆ نەشتەرگەری. ئامانجی پی ئار پی دواخستنی یان تەنانەت ڕێگریکردنە لە پێویستی نەشتەرگەری لە داهاتوودا.
چاوەڕوانی دوای لێدانی دەرزی(قۆناغی چاکبوونەوە)
ئەمە یەکێکە لەو بەشە گرنگانەی کە پێویستە نەخۆشەکان بزانن پی ئار پی ئازارشکێنێکی دەستبەجێ نییە. دوای دەرزی لێدان، ئەژنۆکە لەوانەیە ئازاری زیاتری هەبێت و ئیلتیهابی زیاتری هەبێت لەچاو پێشووتر بۆ ماوەی چەند ڕۆژێک (بەزۆری ٢ بۆ ٥ ڕۆژ). ئەم ئازارە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە پلاکتەکان چالاک بوون و پرۆسەی ئیلتیهابی کە پێویستە بۆ دەستپێکردنی چاکبوونەوە دەستی پێکردووە.
بەزۆری پزیشکەکەت داوات لێدەکات لەم ماوەیەدا دەرمانی دژە ئیلتیهابی بێ ستیرۆیدی بوەستێنیت. ئەم
دەرمانانە هەر ئەو پرۆسەیە دەوەستێنن کە ئێمە بە پی ئار پی دەستمان پێکردوە. چاکبوونەوەی ڕاستەقینە وردە وردە ڕوودەدات.بە شێوەیەکی گشتی نەخۆشەکان دوای ٤ بۆ ٦ هەفتە هەست بە کەمبوونەوەی ئازار و باشتربوونی کارکردن دەکەن. ئەم باشتربوونە دەتوانێت تا ٦ مانگ بەردەوام بێت، لەبەر ئەوەی پێکهاتەکان بەردەوام دەبن لە چاککردنەوەی خۆیان.
سەلامەتی و مەترسییەکان: بۆچی پی ئار پی ئەوەندە بەناوبانگە؟
یەکێک لە گەورەترین سوودەکانی پی ئار پی، سەلامەتی باوەڕپێنەکراویەتی. بەو پێیەی ڕاستەوخۆ لە خوێنی نەخۆشەکە خۆی وەرگیراوە، مەترسی کاردانەوەی حەساسیەت، ڕەتکردنەوە، یان گواستنەوەی نەخۆشی بە شێوەیەکی بنەڕەتی سفرە. تاکە مەترسییەکان هەمان مەترسییەکانی هەر جۆرە دەرزییەکی ترە: ئەگەری تووشبوون بە ئیلتیهاب لە شوێنی دەرزی (کە بە تەکنیکێکی تەعقیم کەم دەکرێتەوە) و ئازار یان کێشانی کاتی لە شوێنی دەرزی لێدانەکە.
ئەنجام
دەرزی ئەژنۆی پی ئار پی پێشکەوتنێکی سەرنجڕاکێشە لە چارەسەرکردنی ئازاری جومگەکان و برینەکانی وەرزشی. ئەم ڕێکارە هێزی چاکبوونەوەی جەستە خۆی بەکاردەهێنێت و لەسەر شوێنی برینداربوونەکە چڕ دەکاتەوە. چارەسەرێکی سیحراوی نییە بۆ هەموو کەسێک، بەڵام بۆ نەخۆشە گونجاوەکان، بژاردەیەکی سەلامەت و کەمترین داگیرکەر و کاریگەرە بۆ کەمکردنەوەی ئازار و باشترکردنی کارکردن. پی ئار پی هەوڵدەدات ڕەگی کێشەکە چاک بکاتەوە نەک نیشانەکانی سەرکوت بکات.
ئەگەر تووشی ئازاری درێژخایەنی ئەژنۆ بوویت، گرنگترین هەنگاو ڕاوێژکردنە لەگەڵ پزیشکێکی پسپۆڕ لە بواری پزیشکی بنیاتنانەوە. دەتوانێت بە وردی لە بارودۆخی تۆ بپشکنێت و دیاری بکات کە ئایا تۆ کاندیدێکی باشیت بۆ ئەم شۆڕشە بایۆلۆژییە یان نا.